SLM BLGLER


Mslmanlar hayatlarnn ancak slm iin olduunu, varlklarnn ancak slm davetini tamak uruna olduunu, onlarn yekvcut olmalarnn esas ve kalknmalarnn sebebinin slm olduunu, yalnzca slm'la onurlu, izzetli ve stn olduklarn grdler. Bylece nefislerinde ve akllarnda var olan slm', samimiyetle anlamak, inceleyip renmek iin slm'a yneldiler. Kur'an anlamaya ve tefsire, hadisleri toplamaya ve rivayet etmeye, insann sorunlarn zen er'i hkmleri karmaya, Resulullah Sallallahu Aleyhi Vesellem'in haberleri ve gazvelerini takip etmeye, ezberleyip rivayet etmeye, savalar ve fetihlerle ilgili olaylar kaydetmeye ve rivayet etmeye yneldiler. Kur'an'n Arapa lisannn dnda anlalmasnn mmkn olmadn anladklarnda ve fetihler sonucunda Arap olanlarla olmayanlarn birbiri ile karmas, Araplam olanlarn Arapay bozuk bir ekilde konumalar, Mslmanlar, Arapa lisann incelemeye, aklamaya ve Arapa lisan ile ilgili dilbilgisi kurallarn koymaya yneltti. Bu amala Allah Subheneh ve Tealann Kitabn ve Resulnn Snnetini anlamak iin cahiliye dnemi Arap iirini, adetlerini, hitabetlerini, gnlk yaantlarn, zel gnlerini incelemeye, aratrmaya koyuldular.

Sonra, kendilerinde var olan kfr dncelerinden kalntlarla ve akli kltrle, dier dinlere mensup kiiler slm'a girince; Mslmanlarn slm davetini tamalarndan dolay Mslmanlarla slm dmanlar arasnda fikri atmalar balad. Bu nedenle de Mslmanlar, slm akidesini akli delil ile insanlara aklamak iin akli ilimleri inceleyip, aratrmaya yneldiler. Mslmanlar birok bilgi eidi hakknda teferruata sahip oldular.

Bylece slm bilgiler eitlendi. Fetihlerle Mslmanlarn sahip olduklar topraklar geniledike ve insanlar Allah Subheneh ve Tealann dinine girdike slm bilgiler her geen gn geliti ve oald. slm Devleti'nin snrlar genileyince devlet, fetihlerin yannda fethedilen topraklarda iyice yerleebilmeye de nem verdi. Bu nedenle birok Mslman kendini ilmi aratrmada, bilgilerde ve aratrmada derinletirdi.

Bylece Mslmanlar eitli alanlarda slm kltre sahip oldular. slm'a hizmet ettiini ve Mslmanlarn ilerlemelerine katkda bulunduunu gren insanlar bu bilgilerin tamamn renmeye yneldiler. Mslmanlarn tamam dier kltrlerin dnda kinattaki dier ilimlere ve teknie nem vermekle beraber, zellikle slm kltrne nem veriyorlard. Uzmanlk alan ne olursa olsun her lim, edebiyattaki konumu ne olursa olsun her edebiyat, hatta her matematiki her tabiat bilimcisi veya tekniker vs. ilgi alanlar ne olursa olsun herkes ncelikle ve kesinlikle slm kltrn reniyorlard, sonra da dierlerini. Zira matematikte Muhammed b. el-Hasen, corafyada bni Batuta, tarihte bn'l Esir ve iirde Ebu Nevvas gibi ahsiyetlerin, ilgilendikleri ilimlerde mehur olmu baz limlerin,  yalnzca bu ilimleri inceledikleri anlamna gelmez. Bilakis bunlar ve bunlarn dnda biroklar slm kltrn tamamen inceleyip rendikten sonra hret bulduklar ilim dallarnda derinletiler, uzmanlatlar.

slm kltr iki ksmdan meydana gelir:

a. Kltr iin asl madde olanlar. nk onlarda geen manalar Mslmanlarn nezdinde kast olunandr. Tefsir, hadis, siret, tarih, fkh, fkh usul ve tevhid gibi ilimler.

b. Birinci ksmda saylan asl maddeyi anlamada bir vasta olarak kullanlanlar. Arapa lisann ait ilimler ve mantk bu gruba giren ilimlerdendir.

Mslmanlar bunlarn tamamn anlamaya yneliyorlard. Mademki kastedilen bu asli anlamlarn anlalmasna vesiledirler. yle ise kast edilen, anlamlar bilmek; kast edilen olmaldr. Bu nedenle tefsir, hadis, siret, tarih, fkh ve fkh usul ve tevhid ilimlerinin her biri hakknda ksaca bilgi vermekle yetineceiz.