Ahad Haberin Ksmlar


Ahad Haber ksma ayrlr. ster Merfu olsun, ister Mevkuf olsun isterse maktu olsun, Hadisciler tarafndan kabul edilmesi veya edilmemesi asndan Garib, Aziz ve Mehur Hadisler ksma ayrlr. sahih, hasen ve zayf Bunlarn her birinin aklamas yledir:

1. Sahih: 

Sahih Hadis; "az ve Muallel olmayarak isnadnn bandan sonuna kadar adalet ve zapt sahibi kimselerin yine kendileri gibi adalet ve zapt sahibi kimselerden muttasl senetlerle rivayet ettikleri Hadise" denir. Dier bir ifade ile adalet ve zapt sahibi bir ravinin yine kendisi gibi birisinden, Resulullah Sallallahu Aleyhi Vesellem'e veya Sahabeye veya Sahabe zamanndaki dier Mslmanlara varncaya kadar muttasl bir senetle rivayet edilen Hadise Sahih Hadis denir.

"Adalet ve zapt sahibi birisinin yine kendisi gibi birisinden muttasl bir senetle" ifadesi ile Sahih Hadis, Sahih Hadis eitlerinden saylmayan Mrsel, Mnkat ve Mu'dal'dan korunmu ve ayrt edilmi olmaktadr.

Mrsel Hadis; Tabiinin Sahabeyi zikretmeden dorudan doruya Nebi Sallallahu Aleyhi Vesellem'den rivayette bulunmasdr.

Mnkat ise; senedinin bir yerinde veya bir ka yerinde ravilerden birinin dt Hadise denir.

Mu'dal; bir veya birka yerinde iki ravinin dmesidir.

Mrsel, Mnkat ve Mudal, senedlerinde kopukluk olduu iin Sahih Hadis kapsamndan kartlmlardr.

"az olmamas" ifadesi ile Sahih Hadis az olmaktan korunmutur.

az olmas demek; gvenilir bir ravinin kendinden daha gvenilir bir ravinin rivayetine muhalefet etmesi demektir.

"Muallel olmamas" ifadesi ile de Sahih Hadis Muallel'den korunmu olmaktadr.

Muallel demek; ierisinde Hadisin shhatini zedeleyen bir illetin bulunmas demektir. llet, Hadiste kt bir i saylmaktadr. Yani illet, btn Hadis yollarnca rkln ortaya karan ve reddine etkili olan bir etkendir. Hadiscilerin ounun senedini Mevkuf olarak grdkleri halde yalnzca bir ravinin Muttasl bir senetle rivayette bulunmas gibi.

"Adalet sahibi birinin nakli" sz ile ak ve gizli olarak hali bilinmeyen veya bizzat kendisi mehul olan veya zayfl ile bilinen bir kimsenin rivayetinden korunmu/ayrlm olmaktadr. Zira bu durumda olan bir ravinin Hadisi Sahih saylmaz.

"Zapt ehliyetine sahip, naklettiklerinden gafil olmamas, uyank olmas" nk gaflette olan kimse ok ok hata yapar. Byle birisinin naklettii Hadis Sahih Hadis saylmaz.

Bu nedenle Sahih bir Hadisin zikredilen artlarn tamamna sahip olmas gerekir. Bu artlardan birisi yok olursa Sahih Hadis olmaz.

2. Hasen: Tahric edeni bilinen, ricali/rivayet edenleri de mehur olan ve Hadisin ounun onlara dayand Hadise denir. Hasen Hadisi hem limlerin ou hem de fakihlerin geneli kabul ederler. Yani isnadnda yalanla itham edilen kimse yoktur, az Hadis de deildir.

Hasen Hadis iki eittir:

a. Senedinde ehliyeti gereklememi mestur/adaleti ya da fskl belli olmayan, fakat ok ok hata yapmayan, gafil olmayan ve yalanclkla da itham edilmeyen bir kii bulunan Hadis. Hadisin metni benzer bir ekilde baka yollardan da rivayet edilmitir. Bylece az ve Mnker olmaktan da karlm olur.

b. Ravisi doruluk ve emanet bakmndan mehur olmakla beraber, hfz ve itkan/salamlk ynnden yani zapt asndan sahihin rivayet edenleri seviyesine ulamam Hadis. Mnker saylmaz, metni az ve Muallel de deildir.

Hasen Hadis, adalet sfatna sahip fakat zapt zayf olan az ve Muallel olmadan muttasl senetle rivayet edilen Hadistir. Sahih Hadisle delil getirildii gibi Hasen Hadisle de delil getirilir.

3. Zayf: Kendisinde ne Sahih Hadis ne de Hasen Hadis sfatlarn toplamam olan Hadise denir. Zayf Hadisle kesinlikle delil getirilmez.

Zayf Hadis, eitli yollardan zayf olarak geldii zaman Sahih veya Hasen Hadis derecesine ykselir sz yanltr. Bir Hadisin zayfl ravisinin fskndan veya fiilen yalanla itham edilmesinden kaynaklanyorsa, sonra da bu trden olarak baka yollardan gelirse zayfl iyice artar.

Ancak Zayf Hadisin ierdii manay Sahih bir Hadis de ieriyorsa Sahih Hadisle delil getirilir. Zayf Hadis terk edilir. Bundan dolay Zayf Hadisle hibir ekilde ve kesinlikle delil getirilmez.