renimde slm'n Metodu


renim konusunda slm kltrne ait bir metot vardr. Bu metot madde de zetlenir:

1- Doru bir kavrayla hakikatleri kavranacak derecede eyalar derinlemesine incelenir, aratrlr. nk slm kltr, reniminde sabretmeye, tahammle ihtiya duyulan, kkleri derinde olan fikri kltrdr.

Zira slm kltr ile kltrlemek fikri bir almadr. Bu nedenle onu kavrayabilmek, nemli lde akli aba harcamay gerektirir. nk kltr ii, slm kltrnn cmlelerini anlamaya, vakasn idrak etmeye ve slm kltr ile vakay anlamada yardmc olacak bilgiler arasnda balant kurmaya muhtatr. Bu nedenle kltr fikri olarak almak/renmek zorunludur.

rnein Mslmann akidesini teslimiyeti bir yolla deil, aklla renmesi farzdr. Akidenin esas ile ilgili her eyin renilmesi esnasnda fikri ameliye/zihinsel ilem ile renilmesi gerekir.

er hkmler Kur'an ve Snnette kendisiyle hitap edilen hususlar olduu iin, vakadaki sorunun ve sorunla alakal nassn anlalarak nassn vakadaki soruna uygulanabilmesi iin er hkmn Kitap ve Snnetten zihinsel ilem ile istinbat edilmesi gerekir. Bu da elbette ki fikri ilemi gerektirir. Hatta delilini bilmeden er hkm alan cahil bir kimse bile sorunu ve onu zecek hkm anlamas gerekir ki bylece karlat soruna uygun hkmn dnda baka sorunla ilgili bir hkm almasn. Bunu gerekletirebilmesi iin ise elbette ki fikri ileme ihtiya vardr. ster mctehid olsun isterse ammi olsun bir kimsenin slm kltr ile kltrleebilmesi iin bunu fikri olarak almas gerekir, fikr ilemin ve fikr aba harcamann dnda alnamaz.

2- Bir eyi renen kimse rendii eye kendisi ile amel edecek derecede inanmas gerekir. Yani akidesi ile ilgili olduu srece hibir pheye yer brakmamas ve rendii eyle ilgili hakikatleri kesinlikle tasdik etmesi gerekir.

Hkmler ve adab gibi akidenin dndaki konularn vakaya uygunluunda ise zann galibine gre hareket eder. Ancak bunlarn, hakknda en ufak tereddtte dmedii, phenin bulamad ve kesin bir ekilde itikat ettii bir asla dayanmas gerekir.

Hangi halde olursa olsun renen bir kimsenin rendii eyi almasnda inanmak arttr. Bu inanc, ya rendii eyin aslna olan inancndan gelir ya da bizzat aratrd eye olan inancndan gelir. Kltrn bu halin dnda alnmas kesinlikle caiz deildir. zellikle sekin bir durumda olmak iin slm kltr alnrsa, burda almann esas itikat/inanmak olmalldr. nk slm kltr derin bir kltrdr. Ayn zamanda kendisi ile kltrlenen kimseyi harekete geirecek, bozukluu yakp yok eden, alev alev yanan bir ate kadar enerjiye ve doru yolu aydnlatan bir nura sahiptir.

Bu fikirleri kesin bir ekilde tasdik, doal olarak insann ierisinde vaka ve bu dncelerle balantl eya hakknda var olan mefhumlar arasnda kesin bir balant kurmay gerektirir. Dolaysyla bu fikirler insan cn gnlden bir istekle ve heyecanla inand eyi yapmaya sevk eder. Ve bu kltr alan nefislerde bu etki ok ok fazla olur. Zira duygular fikrin tad vakaya doru hareketlendirilmi olur. nk kiinin rendii fikirlere inanmas; duygularn mefhumlar ile balamas bu balamann da kiiyi harekete geirmesi demektir.

3- Kii, rendii kltr hissedilen vakadaki sorunlar pratik olarak zmeye ynelik bir ekilde renmelidir. Varsaymlara dayal bir ekilde okuyup renmemelidir. Ki eyay deitirebilmesi ve tedavi edebilmesi iin gereine uygun olduu gibi nitelendirsin. Bylece o, kinatta, insanda ve hayatta var olan hissedebildii eyleri alm olur. nsan, hayat ve kinat tedavi etmek, hakknda hkm vermek ve bylece de alp almama hususunda alaca tavrn tayin etmek veya almak ile terk etmek arasnda bir seim yapmak iin renir. Bu nedenle slm, insann varsaymlara balanmasn doru bulmaz. rnein Merih'te hayat olsayd Ramazan aynda nasl oru tutulacakt. Orada ay yoktur ki Ramazan ay da var olsun! gibi bir mesele zerinde aratrma yaplamaz. Oysa hitap ancak yeryznde yaayan insana yaplmaktadr. Ancak yeryznde yaayan insan Ramazan ayna ahit olur. Dolaysyla elbette ki oru tutmas gerekir. Fakat bazen ay grlmedii, hava bulutlu olduu zaman ise; صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلَاثِينَ "(Ramazan Hilalini) grdnzde oru tutun, (aban Hilalini) grdnzde de orucu bozun Eer hava bulutlu olur da (hilali) gremezseniz aban ayn otuza tamamlaynz"[1] eklindeki Resul Sallallahu Aleyhi Vesellem'in hadisi ile belirtilen hkm uygulanr. Bu nedenle alnan kltrn hayali veya varsaymlara dayal deil pratii olan kltr olmas arttr. Hayatta pratii ile karlald zaman, -onun gzelliini bilmek ve zihinsel zevk almak iin deil- onunla amel etmek iin renilmelidir.

renimde slm'n metodu ite budur. Bu metot;

- Aratrmada derinlemek,

- Aratrma ve inceleme sonucunda elde edilen eye inanmak,  

- Hayatta onu pratik olarak uygulamak iin almaktr.

renim metodu bu ekilde tam ve eksiksiz olarak tamamland zaman Mslman, derin dnce ve ok kuvvetli bir ihsas/alglama ile hayat sorunlarn zecek g sahibi bir kii olarak slm kltr ile kltrlenmi olur. slm kltr Mslman olgunlama yolunda gnll, serbeste ve doal olarak yrr hale getirir ve bu yolda yrmeye devam ettii srece de hibir g onu bu yoldan karamaz. nk bu metotla elde ettii slm dnceler hem kltr olan kimseyi hem de bakalarn etkileyen doru bir gereklik ve en faydal bir ilatr.

stelik bu metot, kltrletirdii kimseyi ok canl klar. Hayatta karlat sorunlar en ince detaylarna inerek kolay olann ve zor olann zmede Mslmana adeta olaanst bir g verir. Bylece onda akln kanaat getirdii ve kalbin mutmain olduu bir akliyat meydana gelir. Ayn zamanda onda kmil bir iman ile dopdolu slm bir nefsiyet oluur. Bu akliyet ve nefsiyet kiiyi slm'n istedii en stn, yce sfatlarla sfatlandrr. Bu akliyet ve nefsiyet ile yrmekte olduu yolda karlaacaklar btn zorluklar yenebilir. Aydn derin fikirlerden meydana gelen bu slm kltrde var olan bu g, bu fikirlerin slm akidesi zerine bina klnmasndan ve insann Allahu Tela ile olan balantsn idrak etmesinden kaynaklanmaktadr.

slm kltr ya dorudan doruya Allahu Tela'dandr ya da Allah Subhaneh ve Teala katndan gelen Kitap ve Snnetten istinbat edilmi fikirlerdir. Onda, fikir olmasndan dolay fikri yn bulunduu gibi, benimsenmesi esnasnda Allah Subhaneh ve Teala tarafndan gelmi fikirler olarak kabul edilmesi ile Allah Subhaneh ve Teala ile balantsnn idrak edilmesi asndan da ayn zamanda ruhi yn vardr. Bu nedenle onunla kltrlenen herkesi ok canl, heyecanl ve dev gibi prl prl parlayan aydn derin dnce sahibi bir kii yapar. Allah Subheneh ve Tealann rzasn kazanmak uruna nefsini Allah iin feda eder.

Onunla kltrlenen kimse ne istediini, hayatta karlat sorunlar nasl zeceini bilir. nk o hayat mcadelesinde kendisine ynelebilecek hakikatleri nceden renmitir. Bu nedenle ne olursa olsun ne tr sorunla karlarsa karlasn hayata dalar. O, aydn dnce, takvaya sahip ve btn sorunlar zecek bilgilere sahip olmas nedeniyle hayr datcsdr. Bu her ynyle hayr bnyesinde barndrmaktr.


[1] Buhari, Savm, 1776