KNC DELL: SNNET


Snnet; lgatte yol demektir. eriatta ise; bazen Nebi SallAllahu Aleyhi VeSSellemden nafile olarak nakledilen ibadetlerin isimlendirilmesinde, bazen de Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemden sadr olan sz, fiil ve takrire isim olarak kullanlr.

er deliller hakknda konuulurken Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemin sz, fiili ve takrirlerine Snnet denir. Bunlarn hepsi Snnettir. Bunlarn tamam vahiydendir.

Zira Allahu Tela yle buyurdu: وَمَا يَنْطِقُ عَنْ الْهَوَى (3) إِنْ هُوَ إِلا وَحْيٌ يُوحَى  O, kendi hevasndan bir sz sylemez. O, kendisine bildirilen vahiyden bakas deildir.[1] قُلْ إِنَّمَا أُنذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ      De ki, ben sizi ancak vahiy ile uyaryorum.[2]

 

Kur'ana Gre Snnetin Konumu:
 

Snnet; Efendimiz Muhammed SallAllahu Aleyhi VeSSellemin nbvvetine ve risaletine dair kesin delilden dolay er delildir. Muhammed SallAllahu Aleyhi VeSSellemin kendi hevasndan deil de kendisine vahy edileni konutuuna ve yapt uyarlarn ancak kendisine Allahtan gelen vahiy olduunu gsteren hem sbutu hem de delleti kat delil olduundan dolay da er delildir.

Ancak Snnetteki vahiy Snnetin lafzlarn deil ancak anlamn kapsamaktadr. Allah, Rasulne o anlamlar vahyetmi, o da bu vahyi kendisinden bir lafzla veya fiille veya takrir ile yani skt ile ifade etmitir.

Snnet, aralarnda herhangi bir fark olmakszn Kitap gibi bir delildir. Bunun nedeni de, Kur'ann delil oluuna dair kesin delil getirildii gibi Snnetin delil oluuna da kesin delil getirilmi olmasdr.

Delili, Kitap ile snrlandrmak slma kar kanlarn/saldranlarn grdr.

Allahu Teala yle buyurmaktadr: وَمَا آتَاكُمْ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا  Rasul size ne verdi ise aln, sizi neden nehyettiyse ondan saknn.[3] مَنْ يُطِعْ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ    Rasule itaat eden, Allaha itaat etmi olur.[4] فَلْيَحْذَرْ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ    Rasuln emrine muhalefet edenler, kendilerine bir fitne veya elim bir azabn isabet etmesinden saknsnlar.[5] وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمْ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ  Mmin bir erkek ve kadn iin Allah ve Rasul bir ite hkmettiinde o ilerinden dolay onlara bir seenek yoktur.[6] فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا     Hayr, Rabbine yemin olsun ki, aralarnda kan bir ihtilafta seni hakem klmadka ve senin verdiin hkme ilerinde bir sknt duymakszn tam bir teslimiyetle teslim olmadka iman etmi olmazlar.[7] فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ     Bir hususta ihtilafa derseniz onu Allaha ve Rasulne gtrn.[8]         

Vefatndan sonra bir ii Allahn Rasulne gtrmek, onun Snnetine gtrmektir.

Allahu Teala yle buyurdu: أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ       Allaha itaat edin, Rasule itaat edin.[9] قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمْ اللَّهُ      Deki; Eer Allah seviyorsanz bana uyun ki Allah da sizi sevsin.[10]

Bu; sbutu ve delleti kat nsslar; Kur'ann alnmas gibi Snnetin de alnmasnn vacibiyetine ve Snneti inkr edenin kesin olarak kfir olduuna dair gayet ak delillerdir. Bylece aralarnda herhangi bir fark olmakszn Kur'ann alnmas gibi Snnetin de delil olarak alnmas farz olmaktadr.

Yanmzda Allahn Kitab var, onu alrz denmesi caiz deildir. nk bu ifadeden Snnetin terki anlalabilir. Bilakis Snnetin Kur'anla birletirilmesi, birbirinden ayrlmamas zorunludur.

Nitekim Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellem Hadisinde bu konuya dikkat ekmitir ve yle buyurmutur: يُوشِكُ الرَّجُلُ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يُحَدَّثُ بِحَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِي فَيَقُولُ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَا وَجَدْنَا فِيهِ مِنْ حَلالٍ اسْتَحْلَلْنَاهُ وَمَا وَجَدْنَا فِيهِ مِنْ حَرَامٍ حَرَّمْنَاهُ أَلا وَإِنَّ مَا حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ     leride sizden bir adam koltuuna yaslanm olarak benden bir Hadis okuyacak sonra yle diyecektir: Bizimle sizin aranzda Allahn Kitab vardr. Onda hell bulduunuzu hell kabul ederiz, haram bulduumuzu da haram kabul ederiz. Dikkat ediniz! Allahn Rasulnn haram klmas, Allahn haram klmas gibidir.[11]

Nebi SallAllahu Aleyhi VeSSellemin yle dedii rivayet edildi: يوشك أحدكم يقول : هذا كتاب الله ما كان فيه من حلال أحللناه وما كان من حرام حرمناه  ألا من بلغه عني حديث فكذب به فقد كذب الله ورسوله والذي حدثه     leride sizden birisi yle diyecek: Bu Allahn kitabdr. Onda hell olan hell kabul ederiz, haram olan da haram kabul ederiz. Dikkat edin! Kime benden bir Hadis ular ve onu yalanlarsa, Allah, Rasuln ve ona Hadisi syleyeni yalanlam olur.[12]

Snnet, Kitaba ilave hkm koymaktadr. nk Kitap iki veya daha fazla hususa ihtimalle gelmekte, Snnet ise bu ikisinden birisini tayin etmektedir. Dolaysyla Snnete bavurulup Kitabn grnrdeki gerei terk edilmektedir.

rnek olarak Allahu Tela yle buyurmaktadr: وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ    Geriye kalanlar size hell klnd.[13]    

Bu, u ayetin son ksmdr: حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالاتُكُمْ وَبَنَاتُ الأخِ وَبَنَاتُ الإخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمْ اللاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنْ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمْ اللاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمْ اللاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلائِلُ أَبْنَائِكُمْ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الإخْتَيْنِ إِلا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (23) وَالْمُحْصَنَاتُ مِنْ النِّسَاءِ إِلا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ    Anneleriniz, kzlarnz, kz kardeleriniz, halalarnz, teyzeleriniz, erkek karde kzlar, kz karde kzlar, sizi emziren anneleriniz, st kz kardeleriniz, elerinizin anneleri ve kendileriyle zifafa girdiiniz elerinizden vey kzlarnz size haram klnd. Eer o kadnlarla zifafa girmemi iseniz onlarn kzlar ile evlenmenizde sizin iin bir vebal yoktur. z oullarnzn hanmlar ve iki kz kardei ayn anda nikhnzda birletirmeniz size haram klnd. Ancak daha nce gemi olan mstesna. phesiz ki Allah mafiret edendir, ok balayandr. Evli kadnlarla nikhlanmanz da size haram klnd. Sahip olduunuz cariyeler mstesna. Bunlar Allahn size yazdklardr. Geriye kalanlar ise size hell klnd.[14]

Bu ayette zikredilenler dnda kalanlarn tamamnn hell olduuna dellet etmektedir. Snnet gelip karsnn zerine; karsnn halas ve teyzesi ile nikhlanmasn bu genellilikten karmtr.

Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellem yle buyurdu: لا تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا وَلا عَلَى خَالَتِهَا    Kadn, halas veya teyzesi zerine nikhlanmaz.[15]

Bylece Kitabn zahiri terk edilmi, Snnet Kitabn nne gemitir.

Bazen Kitabn zahiri bir emir olur, Snnet gelip onun zahirinden karr. Nitekim Kur'ann zahiri, tm mallardan zektn alnmasn getirmitir. Snnet ise tayin ettii belirli mallarla bu emri tahsis etmitir. Zektn alnmasn bu mallarla snrl klmtr. Bylece bu mallarn dndaki mallardan zekt alnmaz.

Kur'ana nispetle Snnet, ounlukla Kur'an aklayandr.

Allahu Tela yle buyurmaktadr: وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ    Onlara indirileni aklayasn diye Biz sana zikri indirdik.[16]

Bu nedenledir ki Kur'ann er hkmleri tarifi ounlukla kllidir, czi deildir. Czi olarak gelenler ise, klli zerine getirilmitir. Kur'an camidir/toplayandr. inde klli hkmleri toplamam olan, cami olmaz. nk eriat Kur'ann nzulnn tamamlanmas ile tamamlanmtr. Snnet ise, saysnn ve konularnn ok olmas nedeni ile Kitabn aklaycsdr.

Snnette var olan her eyin Kitapta asl vardr, onu tafsili veya icmli olarak veya her iki ekilde birden aklamtr. Snnet, aklamak ve netletirmek ynyle bir btn olarak Kur'an zerine hkm koyucu olarak gelmitir.

Snnet, Kur'an- Kerimde haklarnda nss bulunmayan bir ok hkmler getirmitir. Ancak bu hkmler Kur'anda zikredilen asllarna ilave olarak gelmitir. Bu hkmler Kur'anda olan beyan kabilindendir. Bylece Snnet Kur'ann aklaycs olmaktadr. Snnetin Kur'ann aklaycs olmas u ekilde zetlenebilir:

1- Kur'ann mcmelini tafsilatlandrmak:

Allah, Kitabnda vakitlerini, rkunlarn ve rekatlarnn saysn beyan etmeden namaz emretmitir. Bu hususlar Snnet aklamtr.

Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem yle buyurmutur: وَصَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصلِّي Beni nasl namaz klyor gryorsanz siz de yle namaz klnz.[17]

Kitapta, haccn farziyeti detaylar belirtilmeksizin yer almtr. Bu detaylar Snnet beyan etmitir.

Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem yle buyurmutur:  ألا فخذوا عني مناسككم   Hac ile ilgili hususlar benden alnz.[18]

Kitapta zektn vacibiyeti, zektn neler hakknda farz olduu  ve farz olan miktar beyan edilmeksizin yer almtr. Snnet bunlar beyan etmitir. V.b.

2- Genelini tahsis etmek:

Kur'anda bir takm genel konular yer almtr. Snnet bu genellii tahsis etmitir. rnein;

-Allahu Tela, ocuklarn babalarna miras olmalarnn gerektiini u ayeti kerimede belirtmitir: يُوصِيكُمْ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الإنثَيَيْنِ    ocuklarnz hakknda Allah yle emrediyor: Erkee iki diinin pay kadar veriniz.[19]

Bu hkm, her babann miras brakaca ve her ocuun da miras olabilecei hususunda geneldir.

Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemin u;  إِنَّا مَعْشَرَ الأنْبِيَاءِ لا نُورَثُ مَا تَرَكْناه صَدَقَةٌ  Biz nebiler topluluu, miras brakmayz. Geride braktklarmz sadakadr[20]  sz ile Snnet, miras brakan babalardan nebilerin olmad hususunda ayeti tahsis etmitir.

Yine Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemin; الْقَاتِلُ لا يَرِثُ  Katil varis olamaz[21] sz, miraslar katil dndaki kimselerle tahsis etmitir.

Ayn ekilde Allahu Tela yle buyurdu: وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا    inizden eler brakarak vefat edenlerin eleri kendilerinden drt ay on gn beklerler.[22]

Bu ayet, kocalarnn vefat durumunda kadnn bekleme sresinin drt ay on gn olduuna dellet eder. Bu ayet, kocasnn vefatndan 25 gn sonra doum yapan Sabia el-Eslemiye Hadisi ile tahsis edilmitir. Zira Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem onun serbest olduunu haber vermitir. Bylece ayetin, hamile kadnlar dndaki kadnlara mahsus olduu beyan edilmitir.

3- Kitabn mutlak olann snrlandrmas:

Kur'anda mutlak olarak gelen ayetler vardr. Snnet bu mutlak muayyen bir ey ile takyid etmitir/snrlandrmtr. rnek olarak;

Allahu Tela yle demitir: وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ    Kurban, yerine varncaya kadar balarnz tra etmeyin. Sizden her kim hasta olursa yahut ba‏‎ndan bir rahatszl varsa, oru veya sadaka veya kurban olmak zere fidye gerekir.[23] 

Bu ayette geen; صيام oruصدقة sadakaنسك kurban  mutlak lafzlar eklinde gemilerdir. Bunlar, Mslimin Kaab b.Ucra yoluyla rivayet ettii u hadisle snrlandrlmlardr:

Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem, ona dedi ki:  فَاحْلِقْ رَأْسَكَ وَأَطْعِمْ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ وَالْفَرَقُ ثَلَاثَةُ آصُعٍ أَوْ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوِ انْسُكْ نَسِيكَةً  "...yleyse tra ol ve gn oru tut veya alt fakiri, her birine yarm sa` vermek veya bir kurban kes.[24]

Bu hadisle; orucun mutlakl gn ile, sadakann mutlakl alt fakir iin her birisine yarm sa vermek ile, kurbann mutlakl ise bir koyun kesmek ile snrlandrlmtr.

4- Hkmlerin detaylarndan bir feri Kur'anda geen aslna ilhak etmek. Zira bu feri yeni bir teri olarak aa kyor. ncelendiinde onun Kur'anda geen aslna ilhak olduu anlalr. Bu tr durumlar oktur. rnek olarak;

-Allahu Tela varis iin feraizi/miras haklarn belirlenmi olarak zikretmitir. Fakat; يُوصِيكُمْ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الإنثَيَيْنِ    ocuklarnz hakknda Allah yle emrediyor: Erkee iki diinin pay kadar veriniz.[25] وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالاً وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الإنثَيَيْنِ     ayet erkek ve kz kardeler iseler o zaman erkek iin kadnn iki pay vardr.[26] Bu ayetlerin nsslar dnda asabe miraslarn/baba tarafndan yakn olanlar zikretmemitir. Bu ayetler, ocuklar ve kardeler dnda kalan asabe/baba tarafndan yaknlara mukadder/belirlenmi bir miras pay olmadn, bilakis belirlenmi miras paylarnn denmesinden sonra, arta kalan almasn gerektirmektedir.

Nitekim Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem u sz ile bunu beyan etmitir: أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لأوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ    Miras kalan mal feraiz sahipleri arasnda paylatrnz. Feraizden arta kalan ise en yakn erkee veriniz.[27]

Bylece bu Hadiste erkek ocuklardan olmayan akrabalar da kardelere ve evlatlara katlmtr.

-Ayn ekilde kz kardeler ve kzlar da asabe saylmlardr. Esved RadyAllahu Anhdan yle rivayet edildi: Muaz b. Cebel, bir kz ocuk ile bir kz kardee miras paylatrrken onlardan her birine yarm hisse verdi. O zaman o, Yemende idi ve Nebiyulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem de hayatta idi.[28]

Bildii bir delil olmasayd Muaz, Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem hayatta iken byle bir durumda hkm vermekte acele etmezdi.

-Allahu Tela, iki kz kardei ayn anda nikh altnda bulundurmay haram klmtr ve yle buyurmutur:  وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الإخْتَيْنِ  Ve iki kz kardei birletirmeniz (ayn anda nikh altnda bulundurulmas) da haram klnd.[29]

Ayet, kadnn teyzesi veya halas ile ayn anda nikh altnda bulundurulamayacan zikretmemi, fakat Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem  u sz ile bunu beyan etmitir:  لا تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا وَلا عَلَى خَالَتِهَا     Kadn, halas veya teyzesi zerine nikhlanmaz.[30]

Bylece btn bunlar iki kz kardein ayn anda nikh altnda bulundurulmas yasana ilhak etmi oldu.

-Allahu Telann u ayeti de byledir: وَيُحِلُّ لَهُمْ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمْ الْخَبَائِثَ   Onlara tayyibat/temiz eyleri helal klar ve habais/pis eyleri haram klar.[31]

Bu ayette tafsilat zikredilmedi. Snnet, tayyibat olanlardan m yoksa habais olanlardan m olduu hususunda pheye dt hkmleri bilmesi iin mtehidin bavuraca hususlar belirleyip o hususu ayette geen tayyibat ve habaise ilhak etmitir. Zira Snnet evcil eeklerin etinin, penesi olan kularn ve kpek dii olan vahi hayvanlarn etinin yenmesini yasaklayp bunlar habaise ilhak etmitir.

 Nitekim bn Abbas RadyAllahu Anhda yle rivayet edilmitir: Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem, kpek dii olan her vahi hayvann ve penesi olan kuun etinin yenmesini yasaklad.[32]

Cabir RadyAllahu Anhdan da u rivayet edildi: Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem, Hayber gn evcil eeklerin ve katrlarn etlerinin, kpek dii olan vahi hayvan ve penesi olan kularn etinin yenmesini haram kld.[33]

-Ayrca Snnet, kertenkele, tavan v.b. hayvanlarn etinin yenilmesini mubah klp bunlar tayyibata ilhak etti.

bn mer RadyAllahu Anhdan yle rivayet edildi: Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSelleme bir adam kertenkelenin yenilmesi hakknda sordu. Bunun zerine yle dedi:   لا آكُلُهُ وَلا أُحَرِّمُهُ Onu yemem ve haram da klmam.[34]

Ebu Hureyre yoluyla u rivayet edilmitir: Bedevinin birisi Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSelleme kzarm tavan ve katk olarak hazrlad snb getirip nne koydu. Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem onu ald. Yemedi. Fakat ashabna ondan yemelerini istedi.[35]   Snb, hardal ve kuru zmden hazrlanan bir tr katktr.

Allah, retilmi av hayvanlarnn yakalad hayvanlarn etinin yenmesini mubah klmtr. Buradan anlalyor ki; eitilmemi ise av ancak kendisi iin yakalam olacandan, yakalad av haramdr. Hayvan eitilmi olmasna ramen avdan yerse, iki asl arasnda kalm olur. Zira eitilmi olmak, av senin iin yakalamasn gerektirir. Yemek ise, av senin iin deil kendisi iin yakalam olmasn gerektirir. Dolaysyla iki asl arasnda bir eliki vardr. te bu noktada Snnet durumu akla kavuturmutur.

Zira Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem yle buyurmaktadr: فَإِنْ أَكَلَ فَلا تَأْكُلْ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ إِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ     Eer yiyecek olursa sen o avdan yeme. nk ben bu durumda onun av ancak kendisi iin yakalam olmasndan korkarm.[36]

Allahu Tela, emzirmeden/stten dolay haram klnanlar hakknda yle dedi: وَأُمَّهَاتُكُمْ اللاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنْ الرَّضَاعَةِ     Sizi emziren st anneleriniz ve st kardeleriniz ... (de haram klnd).[37]

Nebi SallAllahu Aleyhi VeSSellem  stten dolay haram olan bu iki hususa stten dolay akraba olanlar nesepten dolay haram klnan dier akrabalar gibi ilhak etmitir. Stten dolay, hala, teyze, erkek karde kzlar, kz karde kzlar ve benzerlerini de ilhak etti. yle buyurdu:  يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ    Nesepten dolay haram klnan stten dolay da haram klnr.[38]

-Bir baka rnek de; Allahu Tela yle buyurdu: وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ    (Bu ilerde) sizden iki erkek ahit getirin. ki erkek ahit olmazsa, bir erkek iki kadn ahit getirmek lazm olur.[39]

Bu ayette mali konularda bir erkein ahitliine kadnlarn ahitlii ilave edilerek hkm verilmitir. Snnet buna bir ahitle birlikte yemini de ilhak etmitir. Zira Nebi SallAllahu Aleyhi VeSSellem bu ekilde hkm vermitir. Ali RadyAllahu Anhdan rivayet edildiine gre; Nebi SallAllahu Aleyhi VeSSellem bir tek kiinin ahitlii ve hak sahibinin yeminiyle hkmetmitir.[40]  Bylece bir ahit ve yemin, iki erkek ahidin veya bir erkek iki kadn ahidin yerini almtr.

te bu minval zere Snnet, Kitapta yer almayan ve yeni teri olan fakat aslna ilhak edilmi birok hkm getirmitir. Ancak bu demek deildir ki; Kur'andaki aslna ilhakn dnda Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem yeni bir teri getirmemitir. Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellemin getirdii her yeni terinin mutlaka Kur'andaki aslna ilhak edilmi olmas gerektii anlamna da gelmez. Bilakis bu ok rastlanan ve genel olandr. Fakat Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellem, bazen Kur'anda bir asla ilhak olmam yeni teri getirmitir. Hatta bazen getirdii yeni bir teriin Kur'anda bir asl olmayabilir.

Buna rnek; kamu menfaatlerinden saylan hususlar arasnda yer ald sabit olunan kamu mlkiyeti Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellemin getirdii yeni bir teri olup Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellemin u sz ile belirlenmitir:

الْمُسْلِمُونَ شُرَكَاءُ فِي ثَلاثٍ الْمَاءِ وَالْكَلا وَالنَّارِ    Mslmanlar eyde ortaktrlar: Su, mera ve ate.[41]  Bu, Kur'andaki bir asla ilhak olunmu bir teri deildir.

-Gmrklerden vergi almann haram oluu da Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellemin u sz ile sabittir: لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ صَاحِبُ مَكْسٍ Gmrk vergisi alan da cennete giremez.[42]   Bu hkm de Kur'andaki bir asla ilhak eklinde deildir.

Ancak bu tr hkmler azdr. Genel olan ise Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSellemin getirmi olduu teriin Kur'andaki aslna ilhak etme eklinde olmasdr.

te bylece Snnetin, Kitaba dnc olduunu grrz. Kur'ann mcmelini tafsil, genelini tahsis, mutlakn takyid ve feri aslna ilhak gibi Snnette yer alan hususlar, Kitabn hkmlerinin anlamlarn erh ve tefsir konumundadrlar. Bununla birlikte Snnette, asl Kur'anda gemeyen yeni teriler de vardr. Bylece Snnet, Kur'an beyan etmekte ve yeni hkmler koymaktadr.

-Snnetin Kur'an beyan etmesine u ayet dellet etmektedir: وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ   Sana, insanlara indirileni beyan edesin diye bu zikri indirdik.[43]

-Snnetin yeni teride bulunduuna ise u ayet dellet etmektedir: فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ    Herhangi bir ey hakknda anlamazla derseniz, onu Allah ve Rasulne gtrnz.[44]

Allaha gtrmek, Kitabna gtrmektir. Rasul SallAllahu Aleyhi VeSSelleme gtrmek, hayatnda sz konusudur. lmnden sonra ise gtrmek ilemi onun Snnetine olur. Anlamazlk Kur'an anlamada ve hkmlerin kartlmasnda mutlaktr. Snnete gtrmek de Kur'anda var olan husus hakknda olsun yeni teri hakknda olsun mutlaktr.

Bunun iin Allahu Tela yle buyurdu: مَنْ يُطِعْ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ     Rasule itaat edenler, Allaha itaat etmi olur.[45] فَلْيَحْذَرْ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ     Onun emrine muhalefet edenler ... saknsnlar.[46] أمره Onun emri tabiri geneldir. nk o, muzaf olan bir cins isimdir.

Buna binaen Snnet Kur'an gibi er bir delildir.

Nitekim Rasulullah  SallAllahu Aleyhi VeSSellem yle buyurdu: تَرَكْتُ فِيكُمْ أَمْرَيْنِ لَنْ تَضِلُّوا مَا تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا كِتَابَ اللَّهِ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِ Size iki ey brakyorum. Ona sarldnzda asla saptmazsnz. Allahn Kitab ve Nebisinin Snneti.[47]


[1] Necm: 3-4

[2] Enbiya: 45

[3] Har: 7

[4] Nisa: 80

[5] Nur: 63

[6] Ahzab: 36

[7] Nisa: 65

[8] Nisa: 59

[9] Nur: 54

[10] Ali mram: 31

[11] bni Mace, K. Mukaddime, 12

[12] bn Abdulberri

[13] Nisa: 24

[14] Nisa: 23-24

[15] Mslim, K. Nikh, 2518

[16] Nahl: 24

[17] Buhari, K. Ezn, 595

[18] Ahmed b.Hanbel

[19] Nisa: 11

[20] Ahmed b. Hanbel, B. Ms. Mkessirin, 9593

[21] Tirmizi, K. Ferid, 2035

[22] Bakara: 234

[23] Bakara: 196

[24] Mslim

[25] Nisa: 11

[26] Nisa: 176

[27] Buhari, K. Ferid, 6235

[28] Ebu Davud

[29] Nisa: 23

[30] Mslim, K. Nikh, 2518

[31] Araf: 157

[32] Mslim

[33] Tirmizi

[34] Mslim

[35] Ahmed b.Hanbel

[36] Ahmed b. Hanbel, Ms. Kufiyyn, 17554

[37] Nisa: 23

[38] Buhari

[39] Bakara: 282

[40] Drektun

[41] Ahmed b. Hanbel, Baki Ms. Ensr, 22004

[42] Ebu Davud, K. Harc, 2548

[43] Nahl: 44

[44] Nisa: 59

[45] Nisa: 80

[46] Nur: 63

[47] Malik, K. Cmia, 1395