5 - NASIH - MENSUH


Kur'an'n Neshi:
 

Kur'ann Kur'an ile nesh edilmesi; kendisini renme ve kendisi ile amel etme farziyetinde ikisinin de eit oluundan dolay caiz olmaktadr. nk nesh eden ve nesh edilen her ikisi de, lafz ve mana olarak vahiyle gelmitir. Dolaysyla Kur'ann, Kur'an ile neshi caiz olmaktadr. Buna rnek unlardr:

-Bir yl iddet bekleme sresinin, drt ay on gn bekleme sresi ile nesh edilmesi,

-Rasul ile zel grmeden nce sadaka verme hkmnn, Mcadele 13. ayeti ile nesh edilmesi,

-Cihadda bir Mslmann on kfire kar sebat gstermesi hkmnn, Enfal 66. ayetinde geen, bir Mslmann iki kfire kar sebat gstermesi hkm ile nesh edilmesi gibi.

Btn bunlar, Kur'anda neshin vukuu bulduuna dair delillerdir. eriatta vukuu bulmak, er'an caiz oluuna dair en iyi delildir.

yle denilmez: Nesh, hkmn iptal edilmesidir. Bu ise, Kur'an hakknda caiz deildir. nk Allahu Tela yle demitir:   لاَ يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلاَ مِنْ خَلْفِهِ    Ona nnden de arkasndan/sonrasndan da batl gelmez.[1]    Dolaysyla Kur'ann bir ksm nesh edilseydi, ona batl oluun yolu alm olurdu.

Byle denilmez. nk Kur'ann tamamnn iptal edilmesi caiz/mmkn olmaz. Dolaysyla Kur'ann tamamnn nesh edilmesi de doru olmaz. Fakat baz hkmlerinin nesh edilmesi ise caiz olur. Yani bu Kitaptan nce onu iptal eden bir Kitap gelmedi, ondan sonra da onu iptal eden bir Kitap gelmeyecek. Dolaysyla Kur'ann tamam nesh edilmez, sadece baz hkmleri nesh edilir. Ayrca tilavetin nesh edilmesi ile ayetin iptal edilmesi caiz deildir. Fakat ayetin getirdii baz hkmleri izale ederek yani nesh ederek iptal etmek ise, bilfiil vukuu sabit olduu gibi caizdir.

Ayrca Fussilet 12. ayeti, ona iptal gelmez demiyor. Sadece batl gelmez diyor. ptal ile batl arasnda fark vardr. Zira iptal, hkmn nesh edilmesidir. Batl ise, hakkn zdd olandr. Dolaysyla Kur'an, Kur'an ile nesh edilir. Bunda phe yoktur.

Kur'ann Snnetle neshine gelince; bu caiz olmaz, vukuu da bulmamtr. Caiz olmay, Allahu Telann u sznden dolaydr:  وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ    Sana, insanlara indirileni beyan edesin diye bu zikri indirdik.[2] Bylece Nebiyi, mbeyyin/beyan eden ile vasflandrd. Nsh/nesh eden ise hkm kaldrandr, mbeyyin deil. Yani hkm kaldrmak aklamak deildir.

Bir baka ayette Allahu Tela yle buyuruyor:    مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا  Biz bir ayetin hkmn yrrlkten kaldrr veya onu unutturursak, mutlaka daha iyisini ve benzerini getiririz.[3]    Bu sz, dellet ediyor ki, hayrl olan ve benzerini getiren zamirin kendisine dnmesinden dolay- Allahu Teladr. Bylece nesh eden ancak Kur'an olur. Bunun iin Allahu Tela yle dedi:    أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ  Bilmez misin ki Allah her eye kdirdir.[4]     Bylece, hayrl olan ve benzerini getirenin, kmil kudret sahibi olan olduuna iaret etmitir. Dolaysyla Kur'ann Snnetle neshi olmaz. nk Snneti getiren Rasuldr.

Ayrca yukarda geen Bakara 106. ayeti yerine geleni, nesh olunan ayetten daha hayrl veya benzeri olmasn de gerekli klmaktadr. Snnet ise byle deildir. Her ne kadar Snnet, Allahu Telann; وَمَا يَنْطِقُ عَنْ الْهَوَى (3) إِنْ هُوَ إِلا وَحْيٌ يُوحَى    O, kendi hevasndan bir sz sylemez. O, kendisine bildirilen vahiyden bakas deildir.[5] szyle belirtildiine gre, Kur'an gibi vahiyle meydana gelmise de ancak mana olarak vahiyle meydana gelmitir, tilavet olunan deildir. Zira biz onun tilaveti ile ibadet etmiyoruz. Kur'an ise mana ve lafz olarak vahiyle meydana gelmitir, tilavet olunandr, biz onun tilaveti ile ibadet ediyoruz. Allahu Tela yle buyurmutur:   وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ    Bir ayetin yerine baka bir ayet getirdiimizde...[6]    Allahu Tela bu sz ile, ayetin Snnetle deil ancak ayetle deitirildiini bildirmektedir.

Allahu Tela yle buyurdu: قَالَ الَّذِينَ لاَ يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَ مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي   Bize kavumay ummayanlar; ya bunlardan baka bir Kur'an getir ya da bunu deitir! dediler. De ki: Onu kendiliimden deitirmem benim iin olacak bir ey deildir. Ben bana vahyolunandan bakasna uymam.[7]  Bu ayette de Kur'ann, bakas ile nesh olunmadna delildir. Buna ayet bir ayetle deitirildiinde mriklerin;  إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ Sen ancak bir iftira edensin[8]  demeleri de dellet etmektedir. Zira Allahu Tela onlarn vehimlerini u sz ile ortadan kaldrd:  قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ De ki: Onu Mukaddes Ruh (Cebrail) Rabbin katndan hak ile indirdi.[9]   Bu da dellet ediyor ki, deitirme ancak Mukaddes Ruhun indirdii ile yani Kur'an ile olur. nk Kur'an Cebrail indirmitir. Zira Allahu Tela yle buyurdu:     نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الآمِينُ    Onu Ruhul-Emin (Cebrail) ... indirmitir.[10]

Ksacas; her ne kadar Kur'an da Snnet de vahiy ile gelmi olsa da Snnet, Rasule nisbet edilir. Zira  قال رسول الله Rasulullah dedi ki: denilir. Kuds Hadis haricinde  قال الله Allah dedi ki: denmez. Dolaysyla Snnet Allaha nisbet edilmez. Snnetin bazs Cebrail ile gelmitir, bazs ilham yoluyla gelmitir, bazs uyku yoluyla gelmitir. Kur'an ise ancak Cebrail ile gelmitir. Snnet mana olarak Allahtan gelmitir. Kur'an, lafz ve mana olarak Allahtan gelmitir. Snnet ile tilavet bakmndan ibadet edilmez. Kur'an ile tilavet bakmndan ibadet edilir. Btn bunlar Kur'an Snnet ile nesh ettirmez.

Ayrca neshe ait iki ayetin nss/metni, ayeti nesh edenin ayet olduuna dellet etmektedir. Birincisi yledir:   مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا      Biz bir ayeti nesh eder veya unutturursak, mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz.[11]    Bundan nesh edenin ayet olduu anlalr. nk hayrl ve benzeri olmak ancak ayetlerde olur, hadislerde olmaz. kinci ayetin metni de yledir:    وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ   Biz bir ayetin yerine baka bir ayet getirdiimizde...[12]   Bu da belirtmektedir ki, tebdil, bir ayetin yerine baka bir ayet koymakla hsl olmaktadr. Bu demektir ki, nesh eden kesinlikle ayet olmaldr. Dolaysyla Kur'an ancak Kur'anla nesh olunur.

Btn bunlar, Kur'ann ister mtevatir olsun ister ahad haber olsun- Snnet ile nesh olunmadna dellet etmektedir.

Kur'ann Snnet ile neshinin vukuu bulmamasna gelince; Zira Snnetten elde edilen hkmlerden bir hkmn Kur'an hkmlerinden bir hkm iin nesh edici olduu ileri srlmemitir.

Snnet ile nesh olunduu iddia edilen hkmlere gelince; Onlarn bir ksm Kur'an ile nesh olunmutur. Bir ksm ise nesh deil, tahsistir. Bunlara rnek unlardr:

- Vasiyet hkm.

Allahu Tela yle dedi:   كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالآقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ   Birinize lm geldiinde eer bir hayr/mal brakacaksa, anaya-babaya, yakn akrabaya uygun bir biimde vasiyet etmek, muttakiler zerine bir bortur.[13]    Bu ayet Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemin u sz ile nesh edildi: وَلا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ Varis iin (miras brakana) vasiyet yoktur.[14]

Buna cevap yledir: Bu ayet Snnetle deil, miras ayeti olan Nisa 11. ayeti ile nesh olundu.

- Zina edene sopa vurulmas hkm.

Dediler ki; u ayette;   الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ        Zina eden kadn ve erkee her birisine yz sopa vurun.[15]            Bu ayette geen zina edene sopa vurma hkm, Snnetle sabit olan recm hkm ile nesh olmutur.

Buna cevap olarak de deriz ki; Sopa vurmak nesh olmamtr, bilakis bkidir. Sadece sopa vurmak, bekar olana tahsis edilmitir, recm ise, evlilik geirmi olana tahsis edilmitir. Dolaysyla bu tahsistir, nesh deildir. Kur'ann Snnetle tahsisi ise caizdir. nk tahsis beyandr. Onu nesh demek tam uygun dmemektedir. Zira tahsis, Allahu Telann;  لتبين beyan etmen iin sznn kapsamna girmektedir. Nesh ise byle deildir. Zira o, hkm kaldrmaktr, beyan deil.

Ayrca bu iki hadis, yani varis iin vasiyet yoktur hadisi ve recm hadisi ahad haberlerdir. Kur'ann Snnetle nesh edilmesi tartma konusu yaplsa bile, Kur'ann ahad haber ile nesh edilmesi caiz olmaz. nk Kur'ann, sbutu katdir, Ahad haberin ise, sbutu zanndir. Kat olan, zanni olan ile nesh olunmaz. nk nesh iptal etmektir. Dolaysyla kesin olarak sabit olan hkm, zanni olarak sabit olan hkm ile ortadan kaldrlmaz. Bu da Kur'ann Snnetle nesh edilmesinin vukuu bulduuna dair, getirdikleri rneklerin doru olmadn teyid etmektedir.

Kur'ann Snnet ile nesh edilmesi kesin olarak vukuu bulmadna gre, vukuu bulmamak tek bana, caiz olmamaya dellet iin yeterlidir. nk kast edilen, aklen caiz olu deil, bilakis eriata gre caiz olutur.

Ayn ekilde Kur'an; sahabe icms ve kyasla da nesh olunmaz. nk onlardan her ikisi de Rasulullah SallAllahu Aleyhi VeSSellemin zamanndan sonra meydana gelmitir. Sahabeler Rasulden sonra neshin yasak oluu zerinde icm etmilerdir. Bunda bir muhalif kesinlikle yoktur.


[1] Fussilet: 12

[2] Nahl: 44

[3] Bakara: 106

[4] Bakara: 106

[5] Necm: 3-4

[6] Nahl: 101

[7] Yunus: 15

[8] Nahl: 101

[9] Nahl: 102

[10] uara: 193

[11] Bakara: 106

[12] Nahl: 101

[13] Bakara: 180

[14] Nesei, K. Vesy, 2381

[15] Nur: 2